قبل از ورود به جزئیات قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، بهتر است ابتدا بدانیم چرا این قانون اجرا شده و چه اهدافی را دنبال می‌کند. این قانون چه تأثیری بر کسب‌وکارها، حسابداران و مدیران مالی دارد؟
برخلاف تصور برخی، سامانه مودیان قرار نیست کارها را پیچیده‌تر کند؛ بلکه هدف اصلی آن ایجاد شفافیت بیشتر، افزایش دقت اطلاعات و امکان پیگیری بهتر فرآیندهای مالیاتی است.
اگر هنوز آشنایی کاملی با این سامانه ندارید، جای نگرانی نیست. در این مطلب از وبلاگ شرکت معتمد ریما تلاش کرده‌ایم همه موضوعات مربوط به پایانه‌های فروشگاهی را به زبان ساده و از صفر تا صد توضیح دهیم.
ممکن است در نگاه اول، این موضوع کمی پیچیده و دشوار به نظر برسد، اما با مطالعه مطالب و دنبال‌کردن آموزش‌های مربوط به سامانه مودیان، به‌صورت مرحله‌به‌مرحله با پایانه‌های فروشگاهی آشنا می‌شوید و به‌راحتی می‌توانید خودتان را با شرایط جدید تطبیق دهید.
قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان تغییرات مهمی در نحوه فعالیت شرکت‌ها، افراد، حسابداران و مدیران مالی ایجاد کرده‌اند و مهم‌ترین ابزارهای هوشمند در راستای افزایش شفافیت مالی، ساماندهی فرآیندهای مالیاتی و نظارت دقیق بر تراکنش‌های اقتصادی در کشور محسوب می‌شوند. قوانین جدید مالیاتی شاید کار را کمی چالش‌برانگیزتر کرده باشند، اما آشنایی با این تغییرات و هماهنگ شدن با آن‌ها، برای همه فعالان اقتصادی ضروری است.

پایانه فروشگاهی چیست و چه کاربردی دارد؟

پایانه‌های فروشگاهی شامل انواع دستگاه‌ها و نرم‌افزارهای فروش (POS) هستند که قابلیت اتصال به شبکه‌های رسمی پرداخت الکترونیکی کشور و سامانه مودیان مالیاتی را دارند و نقش کلیدی در ثبت، مدیریت و گزارش‌دهی تراکنش‌های مالی کسب‌وکارها ایفا می‌کنند. این پایانه‌ها با ثبت دقیق اطلاعات خرید و فروش، امکان ارسال خودکار داده‌های مالی به سازمان امور مالیاتی کشور را فراهم کرده و به کاهش خطاهای مالی، جلوگیری از فرار مالیاتی و افزایش اعتماد میان مودیان و نظام مالیاتی کمک می‌کنند. استفاده از پایانه فروشگاهی متصل به سامانه مودیان، گامی مؤثر در هوشمندسازی نظام مالیاتی و انضباط مالی کسب‌وکارها به شمار می‌رود.

پایانه‌های فروشگاهی علاوه بر ثبت تراکنش‌ها، امکانات متنوعی مانند صدور فاکتور، مدیریت موجودی کالا، گزارش‌گیری مالی و نظارت بر عملکرد فروش را در اختیار صاحبان کسب‌وکار قرار می‌دهند و باعث افزایش سرعت، دقت و شفافیت در عملیات فروش می‌شوند.
از منظر قانونی، پایانه فروشگاهی مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و نرم‌افزارهای فروش است که برای ثبت و انتقال اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات به سازمان امور مالیاتی طراحی شده‌اند. این سیستم‌ها تمامی اطلاعات تراکنش‌های مالیاتی و غیرمالیاتی را به‌صورت آنلاین و لحظه‌ای ثبت کرده و به رعایت الزامات قانونی و کاهش خطاهای انسانی کمک می‌کنند.
پایانه‌های فروشگاهی می‌توانند شامل صندوق‌های فروشگاهی، نرم‌افزارهای فروش آنلاین، سیستم‌های تحت وب و سایر ابزارهای دیجیتال باشند که متناسب با نوع کسب‌وکار مورد استفاده قرار می‌گیرند. استفاده از POS نه‌تنها موجب بهبود مدیریت مالی و فروش می‌شود، بلکه تجربه مشتری را نیز ارتقا می‌دهد.

با استفاده از پایانه فروشگاهی، کسب‌وکارها می‌توانند:

• گزارش‌های فروش خود را سریع و دقیق تهیه کنند
• خطاهای انسانی را کاهش دهند
• شفافیت مالیاتی خود را افزایش دهند

سامانه مودیان چیست؟ هدف اصلی سامانه مودیان

سامانه مودیان یک پلتفرم آنلاین دولتی است که با هدف هوشمندسازی و تسهیل فرآیندهای مالیاتی برای کسب‌وکارها طراحی شده است. از طریق این سامانه، مؤدیان مالیاتی می‌توانند اقداماتی مانند ثبت اطلاعات مالیاتی، پلمپ دفاتر قانونی و ارسال صورتحساب‌ها را به‌صورت دیجیتال، سریع و بدون مراجعه حضوری انجام دهند.
این سامانه به سازمان امور مالیاتی کشور امکان می‌دهد تا اطلاعات مالی کسب‌وکارها را به‌صورت دقیق، به‌روز و قابل استناد دریافت و بررسی کند. همچنین، یکپارچه‌سازی پایانه‌های فروشگاهی با سامانه مودیان موجب افزایش شفافیت مالی، کاهش خطاها و کاهش تخلفات مالیاتی شده و نقش مؤثری در ارتقای نظم اقتصادی و عدالت مالیاتی ایفا می‌کند.

پایانه فروشگاهی و نقش آن در مالیات | ثبت و گزارش‌دهی تراکنش‌ها

پایانه فروشگاهی یکی از ابزارهای حیاتی برای کسب‌وکارها و سازمان‌های مالیاتی است. این سیستم با ثبت خودکار تراکنش‌های مالی و ارسال مستقیم اطلاعات به سامانه مودیان، شفافیت و نظم را در فرآیندهای مالیاتی ایجاد می‌کند.

مزایای پایانه فروشگاهی برای کسب و کارها

1. افزایش شفافیت مالیاتی
   ثبت دقیق تراکنش‌ها باعث می‌شود تمام فعالیت‌های مالیاتی کسب‌وکارها قابل‌پیگیری و شفاف باشند. این موضوع برای سازمان‌های مالیاتی و مؤدیان اهمیت ویژه‌ای دارد.
   2. کاهش تخلفات مالیاتی
   پایانه‌های فروشگاهی به‌طور مستقیم به سامانه مودیان متصل هستند. این اتصال امکان تغییر یا دستکاری اطلاعات مالی را کاهش داده و احتمال تخلفات مالیاتی را پایین می‌آورد.
   3. کاهش خطاهای انسانی
   با ثبت خودکار داده‌ها، نیاز به ورود دستی اطلاعات از بین رفته و خطاهای احتمالی در گزارش‌دهی مالیاتی کاهش می‌یابد.

پایانه فروشگاهی و الزامات قانونی

چه کسانی ملزم به استفاده از پایانه فروشگاهی هستند؟

طبق ماده ۲ قانون استفاده از پایانه‌های فروشگاهی، تمامی خرده‌فروشی‌ها و واحدهای صنفی که به‌صورت مستقیم با مصرف‌کننده نهایی در ارتباط هستند، موظفند علاوه بر ثبت نام در سامانه مودیان مالیاتی، از پایانه‌های فروشگاهی (POS) نیز استفاده کنند. اجرای این قانون برای شفافیت مالی و کنترل تراکنش‌های فروشگاهی الزامی است و عدم رعایت آن می‌تواند مشمول مجازات‌های قانونی شود.

ثبت پایانه فروشگاهی یکی از الزامات قانونی مؤدیان مالیاتی است. بر اساس قانون:

•  تمام معاملات و فروش‌ها باید در سامانه مودیان ثبت شود
• کسب‌وکارهای خرد و واحدهای صنفی کوچک که مشمول تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌ها هستند، می‌توانند مالیات خود را به صورت مقطوع محاسبه کنند
• حتی در این حالت، پایانه فروشگاهی فعال می‌ماند، اما تکالیف گزارش‌دهی کاهش پیدا می‌کند

انواع پایانه فروشگاهی و ویژگی‌های هر کدام

امروزه پایانه‌های فروشگاهی بخش مهمی از کسب‌وکارها را تشکیل می‌دهند و انتخاب نوع مناسب آن می‌تواند سرعت و دقت تراکنش‌ها را افزایش دهد. در ادامه، با انواع پایانه فروش و ویژگی‌های هر یک آشنا می‌شویم:

1. پایانه فروش ثابت (POS ثابت)

این دستگاه‌ها با اتصال به برق و خط تلفن کار می‌کنند و امکان انجام تراکنش‌های بانکی را به‌صورت خودکار فراهم می‌کنند. مبلغ خرید مستقیماً از حساب مشتری به حساب فروشنده منتقل می‌شود. پایانه فروش ثابت مناسب فروشگاه‌هایی است که نیاز به تراکنش‌های پایدار و دائمی دارند.

2. پایانه فروش سیار (POS سیار)

پایانه‌های فروش سیار با استفاده از سیم کارت و باتری قابل شارژ، امکان پرداخت در هر مکان و زمان را فراهم می‌کنند. این دستگاه‌ها برای کسب‌وکارهای دارای سیستم پخش سیار یا فروشگاه‌هایی که خدمات خارج از فروشگاه ارائه می‌دهند، بسیار مناسب هستند.

3. موبایل پوز (Mobile POS)

این دستگاه کوچک و قابل حمل به تلفن همراه یا تبلت متصل می‌شود و پرداخت‌های بانکی را به‌راحتی انجام می‌دهد. موبایل پوز مخصوص کسب‌وکارهای کوچک و سیار است و امکان پرداخت سریع در هر نقطه را فراهم می‌کند.

4. دستگاه‌های پوز متصل به کامپیوتر

این نوع پایانه‌ها به کامپیوتر متصل می‌شوند و اطلاعات تراکنش‌ها به نرم‌افزار حسابداری ارسال می‌شود. استفاده از این دستگاه‌ها سرعت و دقت تراکنش‌ها را افزایش می‌دهد و مناسب فروشگاه‌های بزرگ و متوسط است.

5. دستگاه PDA

دستگاه‌های PDA بر پایه سیستم عامل اندروید کار می‌کنند و به نرم‌افزارهای سامانه مودیان و انبارداری متصل می‌شوند. این دستگاه‌ها امکان چاپ رسید و خواندن بارکد را نیز دارند و برای مدیریت تراکنش و موجودی کالا کاربردی هستند.

6. پایانه فروش بلوتوثی

این پایانه‌ها از طریق بلوتوث به دستگاه‌های دیگر متصل می‌شوند و محدود به محدوده کوتاه هستند. به همین دلیل کاربرد آنها کمتر است، اما برای کسب‌وکارهای کوچک که نیاز به اتصال کوتاه دارند مناسب می‌باشند.

7. پایانه فروش اینترنتی یا وای فای

این نوع دستگاه بدون نیاز به سیم، از طریق اتصال به اینترنت وای فای تراکنش‌های بانکی را به‌سرعت انجام می‌دهد. مناسب فروشگاه‌ها و کسب‌وکارهایی است که به انعطاف‌پذیری بالا در پرداخت نیاز دارند.

8. پایانه فروش شبکه‌ای یا LAN

این دستگاه‌ها از طریق کابل شبکه به اینترنت متصل می‌شوند و برای فروشگاه‌های بزرگ با تراکنش‌های متعدد ایده‌آل هستند. نیازی به خط تلفن ثابت ندارند و از سرعت و پایداری بالایی برخوردارند.

چگونه دستگاه کارتخوان یا پایانه فروشگاهی را به سامانه مودیان متصل کنیم؟

آموزش اتصال کارتخوان به سامانه مودیان مالیاتی

برای اتصال کارتخوان به سامانه مودیان، ابتدا باید دستگاه خود را در درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی به آدرس my.tax.gov.ir ثبت نمایید.

۱. ثبت نام در سامانه مودیان

اگر تاکنون در این سامانه ثبت نام نکرده‌اید، باید ابتدا با شماره ملی یا شناسه ملی و شماره همراهی که به نام شماست، اقدام به ثبت نام کنید. پس از ثبت، رمز عبور به شماره همراه شما پیامک خواهد شد.

• با این رمز می‌توانید وارد درگاه ملی شوید.
• در صورت فراموشی رمز، گزینه «فراموشی کلمه عبور» را انتخاب کنید تا رمز جدید برای شما ارسال شود.

۲. ورود به درگاه و انتخاب پذیرنده

پس از ورود به درگاه:

1. در سمت چپ صفحه، گزینه «مدیریت پرداخت و پذیرنده‌ها» را کلیک کنید.
2. از لیست باز شده، «ساماندهی پذیرنده‌های بانکی» را انتخاب نمایید.

۳. ثبت کارتخوان در سامانه مودیان

برای ثبت کارتخوان، شماره پایانه‌های خود که در کسب و کار استفاده می‌کنید، لازم است. سپس:

1. کارتخوان مورد نظر را با استفاده از شماره پایانه و نام شرکت ارائه‌دهنده خدمات پرداخت پیدا کنید.
2. گزینه «الصاق به پرونده» را انتخاب کنید.
3. در پنجره باز شده، مشخصات پایانه و تمام پرونده‌های مالیاتی شما نمایش داده می‌شود.
4. پرونده صحیح و تکمیل شده را انتخاب و سپس روی الصاق کلیک کنید.

نکته! اگر پرونده مالیاتی در وضعیت «عدم تکمیل» باشد، امکان ثبت نهایی کارتخوان وجود ندارد.

۴. تکمیل یا ایجاد پرونده مالیاتی

• اگر پرونده مالیاتی تکمیل شده‌ای مشاهده نمی‌کنید، ابتدا باید از قسمت «پرونده‌های مالیاتی» در داشبورد، نسبت به تکمیل آن اقدام کنید.
• در صورت نداشتن پرونده مالیاتی، یک پرونده جدید ایجاد و مراحل آن را تکمیل نمایید.

بدون پرونده مالیاتی تکمیل شده، اتصال کارتخوان به سامانه مودیان امکان‌پذیر نبوده و کارتخوان شما غیر فعال خواهد شد.

مزایای استفاده از پایانه فروشگاهی برای کسب‌وکارها

پایانه فروشگاهی به عنوان یک ابزار هوشمند و کارآمد، می‌تواند مدیریت فروش و امور مالی کسب‌وکارها را ساده‌تر، دقیق‌تر و سریع‌تر کند. استفاده از این سیستم باعث شفافیت مالی، کاهش خطا و افزایش بهره‌وری می‌شود و نقش مهمی در رشد پایدار کسب‌وکار دارد. در ادامه مهم‌ترین مزایای پایانه فروشگاهی را بررسی می‌کنیم:

• شفافیت مالی و رعایت قوانین مالیاتی

تمام تراکنش‌ها به‌صورت دقیق در پایانه فروش ثبت و به سامانه مودیان ارسال می‌شوند. این کار باعث شفافیت مالی کسب‌وکار و کاهش خطاهای انسانی یا تغییرات غیرمجاز در گزارش‌های مالی می‌شود و تطابق با قوانین مالیاتی را تضمین می‌کند.

• کاهش جرایم مالیاتی

با استفاده از پایانه فروشگاهی، خطاهای مالیاتی به حداقل می‌رسد و کسب‌وکارها از جریمه‌های احتمالی جلوگیری می‌کنند. ثبت خودکار اطلاعات، دقت و اطمینان در گزارش‌دهی مالی را افزایش می‌دهد.

• تسریع فرایندهای فروش

پایانه فروشگاهی با ثبت خودکار تراکنش‌ها و صدور سریع فاکتور، فرآیند فروش را ساده و بدون خطا می‌کند. این ویژگی به ویژه برای فروشگاه‌ها و کسب‌وکارهایی که حجم بالای فروش دارند، بسیار مفید است و زمان مشتریان را کاهش می‌دهد.

• کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری

پایانه فروشگاهی فرایندهای کاغذبازی و اداری را کاهش می‌دهد و باعث صرفه‌جویی در هزینه‌های عملیاتی می‌شود. این سیستم همچنین سرعت انجام عملیات مالی را افزایش داده و بهره‌وری کارکنان را بهبود می‌بخشد.

• مدیریت بهتر موجودی و تحلیل فروش

این سیستم امکان رصد دقیق موجودی کالا و بررسی روند فروش را فراهم می‌کند. با تحلیل داده‌های فروش، صاحبان کسب‌وکار می‌توانند تصمیمات استراتژیک بهتری درباره تأمین و مدیریت انبار بگیرند و نیازهای بازار را بهتر شناسایی کنند.

• افزایش رضایت مشتریان

سرعت و دقت پایانه فروشگاهی باعث کاهش زمان انتظار مشتریان و بهبود تجربه خرید می‌شود. صدور سریع فاکتورهای دقیق، حس حرفه‌ای بودن فروشگاه را به مشتریان منتقل می‌کند و وفاداری آن‌ها را افزایش می‌دهد.

• آمادگی کامل برای گزارش‌های مالیاتی

با ثبت دقیق تراکنش‌ها و ارسال آن‌ها به سامانه مالیاتی، پایانه فروشگاهی تهیه اظهارنامه و گزارش‌های مالی را آسان می‌کند و خطر خطاهای انسانی در این فرایند را کاهش می‌دهد.

• ارتقای اعتماد و اعتبار کسب‌وکار

استفاده از پایانه فروشگاهی نشان‌دهنده تعهد کسب‌وکار به شفافیت مالی و رعایت قوانین است. این شفافیت باعث افزایش اعتماد مشتریان و سازمان‌های نظارتی می‌شود و اعتبار برند شما را در بازار ارتقا می‌دهد.

سوالات متداول

1. پایانه فروشگاهی چیست؟ انواع پایانه فروشگاهی کدام اند؟

پایانه فروشگاهی در چارچوب “قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان” به هر نوع ابزار یا تجهیزی گفته می‌شود که امکان ثبت فروش و اتصال به شبکه پرداخت الکترونیکی را داشته باشد.

به بیان ساده‌تر، هر وسیله‌ای که از طریق آن وجه کالا یا خدمت به‌صورت الکترونیکی دریافت شود و اطلاعات تراکنش قابل ثبت و ارسال باشد، «پایانه فروشگاهی» محسوب می‌شود.

انواع پایانه فروشگاهی

• دستگاه کارت‌خوان بانکی (POS)

• رایانه یا لپ‌تاپ متصل به درگاه پرداخت

• درگاه پرداخت اینترنتی

• نرم‌افزارها و سامانه‌های پرداخت الکترونیکی

• هر ابزار دیگری که به شبکه پرداخت الکترونیکی متصل شود

این ابزارها به‌عنوان واسطه ثبت و انتقال اطلاعات فروش به نظام مالیاتی شناخته می‌شوند.

2. پایانه فروشگاهی چه قابلیت‌هایی دارد؟

• اتصال به درگاه‌های الکترونیکی پرداخت رسمی کشور
•  اتصال به سامانه مودیان
• امکان صدور صورتحساب الکترونیکی

3. چه کسانی مشمول قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان هستند و باید در این سامانه ثبت نام کنند؟

• کسب‌وکارهای دارای کارت‌خوان (پوز)
• کسب‌وکارهای دارای درگاه پرداخت اینترنتی
• شرکت‌ها و واحدهای تولیدی و توزیعی
• مشاغل آزاد و خدماتی
• تمامی مؤدیان مالیاتی با درآمد مشمول مالیات

4. نحوه ثبت نام و ارسال صورتحساب به سامانه مودیان به چه صورت است؟

1. مراجعه و درخواست ثبت در درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی  به آدرس my.tax.gov.ir
2. تهیه پایانه فروشگاهی جهت صدور صورتحساب
3. اخذ گواهی امضاء الکترونیکی یا مهر سازمانی
4. ورود به کارپوشه و دریافت شناسه یکتای حافظه مالیاتی
5. پیکربندی و ثبت مشخصات در پایانه فروشگاهی
6.  اخذ شناسه کالا / خدمت جهت صدور صورتحساب الکترونیکی یا دریافت دریافت فهرست شناسه کالا / خدمات عمومی
7. صدور صورتحساب الکترونیکی از طریق پایانه فروشگاهی بر اساس ضوابط اعلامی سازمان امور مالیاتی کشور
8. ارسال صورتحساب الکترونیکی به سامانه مودیان

5. جرایم قانون پایانه فروشگاهی شامل چه مواردی می شود؟

• عدم صدور صورتحساب الکترونیکی: 10% از مجموع مبلغ فروش بدون صدور صورتحساب الکترونیکی
• عدم اعلام شماره حساب بانکی: 10% از مجموع مبلغ فروش بدون صدور صورتحساب الکترونیکی
• عدم تحویل صورتحساب چاپی به خریدار: 2% مبلغ صورتحساب
• گزارش نکردن فروش: 1% از مبلغ فروش گزارش نشده